Adviesraad bepleit de-escalatie nucleaire crisis Iran

19 april 2012

ADVIESRAAD BEPLEIT DE-ESCALATIE NUCLEAIRE CRISIS IRAN

Op korte termijn geen Iraans kernwapen; dus kies voor diplomatieke uitweg

Den Haag, 19 april 2012

Een grondige bezinning op nieuwe diplomatieke wegen in de politieke crisis over het nucleaire programma van Iran. Daarvoor pleit de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) in een advies aan de Nederlandse regering. Deze internationale controverse brengt namelijk grote veiligheidsrisico’s met zich, terwijl er geen harde aanwijzingen zijn dat Iran op korte termijn over een kernwapen zal beschikken. Het is daarom beter het conflict te de-escaleren en te zoeken naar nieuwe diplomatieke initiatieven die leiden naar een duurzame oplossing.

De al twee decennia durende controverse tussen Iran en (delen van) de internationale gemeenschap over de al dan niet vreedzame intenties van Irans nucleaire programma is de afgelopen maanden opgelaaid. Een mogelijke Israëlische aanval op Iraanse nucleaire installaties is daarbij een dreigend scenario.

Volgens de AIV zal zo’n militair optreden hooguit zorgen voor vertraging van het Iraanse nucleaire programma. Groot gevaar is ook dat dit het programma – verder – ondergronds zal drijven en Iran er juist toe kan brengen het civiele programma tot een kernwapenprogramma om te vormen. Een militaire aanval betekent verder zeker het einde van het internationaal toezicht door het Internationaal Atoomagentschap (IAEA).

Om de impasse te doorbreken pleit de AIV daarom voor nieuwe stapsgewijze, meeromvattende diplomatieke initiatieven. Specifiek noemt de Raad:

  • verandering van het onderhandelingsklimaat waarbij de keuze tussen verdere sancties of – uiteindelijk – militaire actie niet langer de boventoon voert;
  • een onderhandelingsproces dat rekening houdt met over en weer bestaande, nationale gevoeligheden, waaronder ook begrip voor de door Iran gepercipieerde veiligheidsrisico’s in de eigen regio’;
  • mogelijke verruiming van de bestaande onderhandelingsagenda, zonder het aantal deelnemers aan de onderhandelingen - te zeer - uit te breiden;
  • stapsgewijze, wederzijdse vertrouwenwekkende maatregelen die het onderhandelingsproces nieuwe impulsen geven;
  • stapsgewijze verlichting van de economische sancties tegen Iran, als het land meewerkt aan beantwoording van de openstaande vragen van het IAEA over het nucleaire programma;
  • Europese steun bij de ontwikkeling van andere, duurzame energiebronnen, als alternatief voor de eindige olie- en gasvoorraden.