Europese Unie kan en moet meer doen voor rechtsstaat in de lidstaten

25 februari 2014

Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV)

P E R S B E R I C H T

EUROPESE UNIE KAN EN MOET MEER DOEN VOOR RECHTSSTAAT IN DE LIDSTATEN

Adviesraad benadrukt belang rechtsstaat voor burgerschap en samenwerking in Europa

Den Haag, 25 februari 2014

De vier vrijheden van Europees burgerschap - vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen – maken dat EU-burgers eisen mogen stellen aan lidstaten waarvan zij niet de nationaliteit hebben. De Europese Unie kan en moet wel meer doen om de rechtsstaat ín de lidstaten te helpen waarborgen. Dat stelt de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) in een nieuw advies aan de regering.

In het advies ‘Rechtsstatelijkheid in de Europese Unie’ benadrukt de AIV dat een goed functionerende rechtsstaat niet alleen van belang is voor een lidstaat zelf en zijn burgers. De nationale rechtsstaat is cruciaal voor álle burgers binnen de EU én voor een goede samenwerking binnen de Unie. Vrij verkeer van personen maakt bijvoorbeeld intensieve samenwerking tussen de politiekorpsen en justitiële autoriteiten van verschillende landen noodzakelijk. Dat verloopt alleen soepel als de rechtsstaat in alle lidstaten wordt gerespecteerd, zodat de autoriteiten in verschillende landen elkaar kunnen vertrouwen. Ook ondernemers, die in andere landen activiteiten ontplooien, moeten erop kunnen rekenen dat procedures overal aan de eisen van de rechtsstaat voldoen.

De AIV ondersteunt met zijn advies voorzitter Barroso van de Europese Commissie. Die wees in 2012 op de kloof tussen enerzijds het belang van de rechtsstaat voor de Europese samenwerking en anderzijds de beperkte mogelijkheden van de EU om in actie te komen als lidstaten fundamentele waarden van de Unie, zoals de rechtsstaat, schenden.

Om de kloof die Barroso signaleerde te overbruggen, draagt de AIV drie mogelijkheden aan: intensiever en creatiever gebruik van bestaande informatie en bevoegdheden, eventueel ook ‘inbreukprocedures’; bevorderen dat lidstaten elkaar aanspreken op de rechtsstatelijke cultuur; en de instelling van een systeem waarbij lidstaten wederzijds de situatie in elkaars landen kunnen bespreken (peer review). Een commissie van onafhankelijke deskundigen zou daarvoor regelmatig moeten rapporteren hoe de rechtsstaat in de afzonderlijke lidstaten functioneert.