Adviesraad: Ook na Brexit nauw blijven samenwerken met het VK

22 maart 2017

De Brexit betekent ook de start van een nieuwe relatie tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk. Voor de AIV staat het belang van voortzetting van de samenwerking met het VK voorop. Dit stelt de Adviesraad in een vandaag verschenen advies ‘Brexit means Brexit. Op weg naar een nieuwe relatie met het VK’. Monika Sie, voorzitter van de AIV-commissie die het advies heeft opgesteld, zegt hierover: ‘’De samenwerking tussen de EU27 en het VK blijft van groot belang om veiligheid, vrijheid en welzijn te verzekeren in Europa. Voortzetting van samenwerking draagt ook bij aan stabiliteit en perspectief voor mensen in de landen rondom Europa.”

De AIV vindt het cruciaal dat tijdens de onderhandelingen, die binnenkort van start gaan, het front van de EU27 gesloten blijft. Dit betekent dat ook Nederland zich niet ontvankelijk mag tonen voor mogelijke Britse voorstellen die beogen om de EU-lidstaten tegen elkaar uit te spelen.

De eerste stap is overeenstemming te bereiken over het uittredingsakkoord. De AIV pleit voor een stevige inzet van de Nederlandse regering wat betreft de positie van elkaars ingezetenen en de rekening die het VK moet voldoen in verband met de uittreding.

Inzet: een veelomvattend vrijhandelsakkoord

Waar het gaat om de toekomstige relatie is de AIV van mening dat de EU in moet zetten op een veelomvattend vrijhandelsakkoord met het VK, vergelijkbaar met het akkoord met Canada (CETA). Dit akkoord kan worden aangevuld met verdergaande elementen van economische integratie.

Monika Sie verwacht niet dat binnen twee jaar overeenstemming over een veelomvattend vrijhandelsakkoord kan worden bereikt. Dit is immers een stuk ingewikkelder dan de Britse regering het voorstelt. Daarom pleit de AIV voor een korte overgangsperiode om zo een geordende overgang mogelijk te maken tussen het feitelijk vertrek van het VK uit de EU en het bereiken van een vrijhandelsakkoord. Wat betreft de financiële diensten moet Nederland streven naar een goede regeling tijdens deze overgangsperiode, zodat de schade voor het bedrijfsleven zoveel mogelijk wordt beperkt.

Blijven samenwerken

Het vertrek van het VK uit de EU betekent ook voor het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid een gevoelig verlies. De AIV vindt dat het kabinet voluit moet inzetten op het blijven betrekken van het VK bij de besluiten van de EU-Raad van Buitenlandse Zaken. Voor Nederland is het verder van groot belang om de bilaterale militaire samenwerking voort te zetten.  

Ook op Justitie- en Binnenlandse Zaken-terrein vindt de AIV voortzetting van de samenwerking cruciaal, zowel voor de interne veiligheid van het VK als van Nederland en de EU als geheel. De positie van het Hof van Justitie van de EU, waarvan het VK de rechtsmacht niet langer wil erkennen, is daarbij een complicerende factor. Daarvoor is een werkbare oplossing nog niet in zicht, maar deze moet wel worden gevonden.

De AIV vindt, dat de EU-lidstaten er goed aan doen om initiatieven gericht op een beter en eerlijker functioneren van vrij verkeer van werknemers binnen de EU niet te koppelen aan de Brexit-onderhandelingen. Een pleidooi van Nederland en andere EU-lidstaten in het kader van de herziening van de detacheringsrichtlijn met het oog op ‘gelijk loon voor gelijk werk op een gelijke plek’ maakt dan mogelijk nog enige kans om gehoor te vinden bij de Midden- en Oost-Europese lidstaten. Vermenging met de daarvan afwijkende Britse wens om het aantal EU-migranten aan banden te leggen doet die zaak geen goed, zo is de inschatting van de AIV.

Financiële consequenties

In financiële zin kan het vertrek van het VK uit de EU voor Nederland grote consequenties hebben. In het kader van de komende onderhandelingen over het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (MFK) vindt de AIV het wenselijk dat Nederland samen met andere nettobetalers zoekt naar mogelijkheden om te komen tot een lagere EU-begroting op termijn. Doel daarvan is een hoogstens gelijkblijvende en in ieder geval niet een hogere Nederlandse bijdrage aan de EU-begroting.

Nieuwe coalities

Het VK vormde voor Nederland op meerdere dossiers (interne markt, handel, defensiesamenwerking) een vanzelfsprekende coalitiepartner. Na het vertrek van het VK uit de EU zal Nederland zich meer op andere mogelijke coalitiepartners moeten richten, in het bijzonder op Duitsland als meest invloedrijke EU-lidstaat.