Adviesaanvraag 'De veiligheidspolitieke ontwikkelingen in het Caribisch gebied'

23 april 2019

Adviesraad Internationale Vraagstukken
t.a.v. de voorzitter
Prof. mr. J.G. de Hoop Scheffer
Postbus 20061
2500 EB  's-Gravenhage

Datum   23 april 2019
Betreft   Adviesaanvraag "De veiligheidspolitieke ontwikkelingen in het Caribisch gebied"


Geachte heer De Hoop Scheffer,

Mede namens de minister van Defensie leg ik de volgende adviesaanvraag aan u voor.

Het dreigingsbeeld in het Caribisch gebied is aan verandering onderhevig. In de toekomst zal dit beeld waarschijnlijk in hoge mate bepaald worden door de directe en indirecte gevolgen van de ontwikkelingen (1) op het geo- en regionaal-politieke vlak, (2) met betrekking tot de grensoverschrijdende (drugs-) criminaliteit en (3) op het gebied van klimaatverandering.

De gevolgen van de huidige geopolitieke ontwikkelingen worden ook in Latijns­ Amerika en het Caribisch gebied gevoeld. China en Rusland tonen groeiende interesse in deze regio, die nog steeds getekend wordt door ideologische verschillen en diverse invloedssferen. De relatie van de Verenigde Staten met dit gebied is wegens politieke en ideologische verschillen niet eenduidig.

Daarnaast is in een aantal landen sprake van interne instabiliteit, ondermijning van het democratisch bestel, economische neergang en een teruggang in de rechtsstaat. De politieke en economische situatie in Venezuela en de spillover effecten op het Caribische deel van het Koninkrijk zijn een voorbeeld van de impact die van politieke ontwikkelingen op het Koninkrijk kan uitgaan.
Mogelijk heeft de geopolitieke dynamiek, gevoegd bij de regionale politieke ontwikkelingen, (structurele) gevolgen voor de veiligheidspolitieke situatie in het Caribisch gebied.

Naast de regionale politieke ontwikkelingen en de geopolitieke dynamiek kampt de regio ook met internationale drugshandel die een bedreiging vormt voor de openbare orde en stabiliteit in de Caribische regio, met ook directe gevolgen voor de veiligheid in Nederland en de Caribische delen van het Koninkrijk. De diversificatie in internationaal georganiseerde criminele activiteiten, met bijvoorbeeld toenemende wapen- en brandstofsmokkel en tekenen van banden met terroristische activiteiten (foreign terrorist fighters), evenals gebieden die als safe haven voor criminele activiteiten fungeren, veranderen het dreigingsbeeld, dat zich niet slechts beperkt tot de regio en o.a. ook een uitstraling heeft naar Europa.

Ook kunnen de gevolgen van klimaatverandering significant zijn. Het is waarschijnlijk dat veranderende weerpatronen en natuurrampen een grotere rol gaan spelen in het dreigingsbeeld voor de regio. Daarbij wordt bijvoorbeeld gedacht aan de effecten op migratiestromen en de interne politieke en economische stabiliteit van de eilandstaten.

Het veiligheidsbeleid in de Caribische regio dient geïmplementeerd te worden binnen de kaders van het Statuut voor het Koninkrijk. Het Statuut specificeert dat het Koninkrijk de verantwoordelijkheid draagt voor de buitenlandse betrekkingen en de bescherming van het grondgebied van het Caribisch deel van het Koninkrijk, dat buiten het toepassingsgebied van de oprichtingsverdragen van de NAVO en de EU valt. Op de meeste andere beleidsterreinen zijn Aruba, Curaçao en Sint Maarten autonoom.

In deze context dienen zich belangrijke vragen aan:

  1. Welke impact hebben ontwikkelingen in de veiligheidspolitieke situatie in het Caribisch gebied op het huidige en het toekomstige dreigingsbeeld voor de regio? Welke factoren en ontwikkelingen spelen de komende tien jaar waarschijnlijk een rol bij deze veranderingen, en wie zijn de hoofdrolspelers1? In hoeverre heeft het Koninkrijk zelf invloed op deze ontwikkelingen?
     
  2. Wat zijn, gelet op deze (mogelijke) ontwikkelingen in de komende tien jaar, de consequenties voor de buitenlandse betrekkingen en de veiligheid van het Koninkrijk in het algemeen en de autonome landen in het bijzonder? Hoe adequaat kan het Koninkrijk reageren op deze (mogelijke) ontwikkelingen in het Caribische gebied en de eventuele  risico's die daaruit voortvloeien voor het Koninkrijk in Europa en in het Caribisch gebied? Hoe kan het Koninkrijk zich voorbereiden om met dit veranderende dreigingsbeeld om te gaan en wat is daarvoor nodig?
     
  3. Wat zijn de mogelijkheden op het gebied van internationale samenwerking in het Caribisch gebied waar het Koninkrijk voordeel bij kan hebben? Op welke manieren en op welke gebieden kan de internationale samenwerking ten aanzien van reële en actuele dreigingen in het Caribisch gebied worden verbeterd? Is er sprake van best practices van overige landen in het Caribisch gebied waar het Koninkrijk zijn voordeel mee kan doen?

Deze adviesaanvraag is opgenomen in het werkprogramma 2018-2020. Uw advies met betrekking tot bovenstaande vraagstukken zie ik met belangstelling tegemoet.

Hoogachtend,

De minister van Buitenlandse Zaken,
Stef Blok

_______________________
1 Met hoofdrolspelers wordt gedoeld op het brede spectrum van zowel statelijke actoren (bijv. de VS, Rusland, China, Mexico of Venezuela) als niet-statelijke actoren (bijv. georganiseerde misdaad).