Meer aandacht nodig voor de Arctische regio

7 oktober 2014


AIV - Adviesraad Internationale Vraagstukken

P e r s b e r i c h t

MEER AANDACHT NODIG VOOR DE ARCTISCHE REGIO


Den Haag, 7 oktober 2014

Een volwaardige Arctische strategie voor de behartiging van Nederlandse belangen in het Noordpoolgebied. Daarvoor pleit de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) in het advies ‘De toekomst van de Arctische regio: samenwerking of confrontatie?’ Klimaatverandering, geopolitieke ontwikkelingen en economische kansen maken het Noordpoolgebied namelijk steeds relevanter, ook voor Nederland. Maar de politieke en beleidsmatige aandacht is nog te beperkt, te versnipperd en te weinig strategisch. Om hier verandering in te brengen stelt de AIV voor een interdepartementale commissie voor Arctische aangelegenheden in te stellen. Ook de EU moet een grotere rol gaan spelen in het Noordpoolgebied vanwege de grote strategische en economische belangen en vanwege de bijdrage die de EU kan leveren met betrekking tot klimaatvraagstukken, duurzame ontwikkeling en rampenbestrijding.

Klimaatverandering is van grote invloed op het Noordpoolgebied met grote risico’s voor het Arctisch leefgebied. Het smelten van het landijs zoals op Groenland zorgt voor extra stijging van de zeespiegel en dit heeft ook gevolgen voor Nederland. De AIV dringt er daarom op aan dat Nederland op dit terrein een actieve rol blijft vervullen. Nederland zou zich onder meer moeten inzetten voor een ’code of conduct’ voor dat deel van de Noordelijke IJszee dat niet binnen de Exclusieve Economische Zones van de Arctische kuststaten (Rusland, VS, Canada, Noorwegen, Denemarken) valt om het behoud van de unieke natuur en biodiversiteit te garanderen. De AIV acht het tevens wenselijk dat Nederland zich inzet voor aanvullende bindende regels voor de winning van olie en gas.

Het smeltende ijs leidt ook tot economische kansen: er komen nieuwe scheepvaartroutes langs Rusland, Canada en de Noordpool en nieuwe mogelijkheden voor grondstofwinning, visserij en toerisme. Ook voor de Nederlandse economie en het bedrijfsleven dienen zich interessante kansen aan in de Arctische regio, onder meer op het gebied van maritieme en offshore technologie en voor de Rotterdamse haven.

Veiligheidssituatie nu en straks

Tussen de Arctische staten onderling en met niet-Arctische staten bestaan belangentegenstellingen en geschillen over territoriale claims, afbakening van maritieme zones en jurisdictie over nieuwe scheepvaartroutes. Het is echter weinig waarschijnlijk dat deze geschillen zelf binnen afzienbare termijn tot een militair conflict zullen escaleren, onder meer vanwege de verwevenheid van belangen en de onderlinge afhankelijkheid van de Arctische staten. Er is een weliswaar een zekere militaire opbouw door landen in de regio gaande, maar van een verontrustende militarisering is nog geen sprake.

Of de veiligheidssituatie in het Noordpoolgebied ook op de langere termijn stabiel blijft, valt moeilijk in te schatten. Het optreden van Rusland in Oekraïne kan langdurig gevolgen hebben voor de onderlinge verhoudingen in de Arctische regio. Arctische oliewinning maakt nu al deel uit van het Europese sanctiepakket. Mocht Rusland ervoor kiezen zich verder van het Westen af te keren, dan zal dat onvermijdelijk ook gevolgen hebben voor de samenwerking in het Noordpoolgebied. De constructieve samenwerking waarvan tot nu sprake is zou dan plaats kunnen maken voor verhoudingen die lijken op die ten tijde van de Koude Oorlog.